ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
1888
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
مطهر دفن كردند و هم او را پسرى بوده بنام ميرزا احمد خان ساعد الملك كه از اعيان زمان بشمار مىرفته . و دخترش اميرزاده خانم زوجهء خان مؤتمن از سادات وهابيهء تبريز بوده و از او فرزندانى داشته و در سال ( 1354 ) ذكرى از او مىشود ، چنان كه در كتاب « رجال آذربايجان : 195 » فرموده . و از « مجله يادگار . سال 3 ش 1 ص 40 » چنين برآيد كه وى از عزة الدوله دو دختر بنام تاج الملوك و همدم السلطنه داشته . تاج الملوك زن مظفر الدّين شاه و مادر محمد على شاه و ملقب به ام الخاقان شده . و همدم السلطنه زن ظل السلطان و مادر جلال الدوله و كوكب السلطنه و شوكة السلطنه بوده و در سنه 1296 وفات نموده ، انتهى . و در كتاب « امير كبير » تأليف ميرزا فريدون آدميت ( ج 1 چاپ 2 ص 9 ) نوشته كه ام الخاقان دخترى هم از مظفر الدّين شاه بنام عزة الدوله داشت كه زوجه عبد الحسين ميرزا فرمانفرما گرديد ، و خودش پس از وفات مظفر الدّين شاه بنكاح معتمد السلطنه درآمد و در وقتى كه به سفر عتبات مىرفت در صحنه بيمار شده و وفات كرد ، انتهى . و سيد حسين مكى نيز كتابى بعنوان « زندگانى ميرزا تقى خان امير » در احوال او نوشته ، چنانكه در « الذريعة 12 : 52 ش 362 » فرموده . قتل مرحوم امير چنانكه نوشتيم روز يكشنبه 18 ع 1 بوده ، لكن در كتاب « سالنامهء پارس ، سال 1308 شمسى در قسمت 1 ص 50 » شرحى نوشته بخلاصهء اينكه : تعطيل دوشنبهها بعد از ظهر از روز دوشنبه 5 آذر موقوف و به بعد از ظهر 5 شنبهها مقرر گرديد « تعطيل دوشنبهها پس از قتل امير كبير بأمر ناصر الدّين شاه براثر پشيمانى و عذاب وجدانى از آثار آن عصر بود » انتهى . و از اين سخن « سالنامه » چنين برآيد كه قتل امير 2 شنبه بوده ، و اين مبنى بر اختلاف غره ماه ربيع الاول آن سال برؤيت و حساب بوده ، يا اينكه قتل كه يكشنبه بوده فرداى آن را كه دوشنبه بوده تعطيل رسمى قرار دادهاند . و 2 شنبه 5 آذر را كه نوشته اين تعطيلات را موقوف داشتند مقصود 5 آذر باستانى سال 1307 شمسى مطابق 13 ج 2 سنه 1347 هجرى قمرى است .